Wszystkie filmy Marvela – kompletne multiwersum MCU, Spider-Man, X-Men i pozostałe uniwersa

Przez lata „filmy Marvela” oznaczały przede wszystkim produkcje Marvel Studios.

Dziś takie podejście jest już niewystarczające.

Marvel Cinematic Universe stało się częścią znacznie większej układanki. Spider-Man: Bez drogi do domu połączył trzy filmowe wersje Człowieka-Pająka. Deadpool & Wolverine otworzył drzwi do świata X-Men i wcześniejszych produkcji Foxa. Fantastyczna Czwórka: Pierwsze kroki wprowadziła kolejną rzeczywistość. A Avengers: Doomsday ma wykorzystać zderzenie różnych światów jako fundament kolejnego wielkiego crossoveru.

Dlatego ten artykuł jest uzupełnieniem naszej encyklopedii MCU.

Dla przypomnienia bowiem: MCU to Ziemia-616. To główny świat Marvel Studios.

Tutaj zaczęła się historia od filmu Iron Man (2008)

a następnie:

• Niesamowity Hulk,
• Iron Man 2,
• Thor,
• Kapitan Ameryka: Pierwsze starcie,
• Avengers,
• kolejne fazy MCU,
• aż po Deadpool & Wolverine i obecne produkcje Sagi Multiwersum.

To właśnie Earth-616 jest głównym światem, którego historię opisujemy w naszym podstawowym przewodniku.

Jeżeli interesuje Cię wyłącznie główna historia Marvel Studios, przejdź do naszego przewodnika: Filmy MCU po kolei opisujemy na CANAL+ blog w osobnym artykule.

Jeżeli natomiast chcesz wiedzieć, co właściwie znajduje się poza Ziemią-616, jesteś we właściwym miejscu.

Marvel Cinematic Multiverse – czym jest filmowe multiwersum Marvela?

Najprościej można powiedzieć, że współczesny Marvel składa się z wielu rzeczywistości.

Nie każda produkcja powstała w Marvel Studios, należy do MCU, tak samo jak nie każdy Spider-Man czy też Hulk żyje w tym samym świecie, a każda Fantastyczna Czwórka pochodzi z tej samej Ziemi.

Właśnie dlatego warto rozdzielić:

• MCU / Earth-616,
• światy Spider-Mana,
• świat X-Men i Foxa,
• światy Fantastycznej Czwórki,
• światy Hulka,
• Sony's Spider-Man Universe,
• animowane rzeczywistości Marvela,
• starsze telewizyjne adaptacje,
• oraz inne alternatywne Ziemie.

W przypadku części starszych produkcji numeracja Ziem pochodzi z późniejszych klasyfikacji i baz Marvela, a nie z dialogów samych filmów.

Najważniejsze filmowe Ziemie Marvela

Ziemia-616 - główne MCU istnieje

Earth-96283 - Spider-Man Sama Raimiego z Tobeyem Maguire'em - osobna rzeczywistość

Ziemia-120703 - Niesamowity Spider-Man z Andrew Garfieldem - osobna rzeczywistość

Earth-10005 - X-Men / Deadpool - kluczowa dla Doomsday

Ziemia-400083 - Hulk z 2003 roku - przestała istnieć

Earth-15866 / 15886 - Fantastyczna Czwórka z 2015 roku - zniszczona

Earth-82111 - rzeczywistość Kapitan Carter z What If...? - zniszczona

Ziemia-828 - film Fantastyczna Czwórka: Pierwsze kroki - istnieje

inne światy What If...? i pozostałe produkcje - różny status

Uwaga: numer świata Fantastic Four z 2015 roku jest w obecnych opisach wycieku podawany jako Earth-15886, podczas gdy wcześniejsze klasyfikacje wskazują Earth-15866. W artykule warto zachować obie nazwy z wyjaśnieniem, zamiast sztucznie wybierać jedną. Klasyfikacja Earth-15866 jest stosowana dla filmu Fantastic Four z 2015 roku.

Jakie są wszystkie filmy Marvela wydane do tej pory? Poznaj MCU oraz to, co znalazło się poza jego kanonem

Jeżeli chcemy prześledzić rozwój całego filmowego Marvela, nie możemy ograniczyć się do MCU.

Zanim jednak nastało MCU i wszelkie produkcje pokrewne, mieliśmy do czynienia z wieloma filmami, które sygnowane były znakiem Marvela. Jednak prawa do ekranizacji sprzedawane były studiom zewnętrznym. Były to New Line Cinema (w przypadku Blade'a), Columbia Pictures (tutaj sprzedano m. in. prawa do Spider-Mana i całego jego uniwersum) czy 20th Century Fox (które nabyło m. in. prawa do X-Men). Universal Pictures połasiło się z kolei na Hulka. Z tym do tej pory Marvel Studios ma problemy uniemożliwiające im pełnej eksploatację postaci przed powrotem w pełni praw do niej w ręce studia w roku 2023.

Columbia "zaopiekowało się" człowiekiem-pająkiem, co w przypadku jego oraz bohaterów-antagonistów z jego uniwersum ma miejsce do tej pory.

Z kolei 20th Century Fox tworzyło do 2020 roku filmy o mutantach, zaczynając od "X-Men" z roku 2000.

Zupełnie inną odnogą multiwersum jest także animacja, która powstaje także w rękach zupełnie różnych artystów. Marvel Animation stara się "dorzucać" coraz to lepsze produkcje, o których mowa chociażby w naszych artykułach o X-Menach i Spider-Manie.

Lata 1970–2005:

Wśród najstarszych ekranizacji znajdziemy między innymi:

• The Incredible Hulk – 1977,
• Spider-Man – 1977,
• Dr. Strange – 1978,
• Captain America – 1979,
• Captain America II: Death Too Soon – 1979,
• kolejne telewizyjne produkcje związane z Hulkiem.

"Kaczor Howard" (1986) - pierwsza postać z komiksów Marvela w historii kina, która otrzymała oficjalny kinowy pełnometrażowy film fabularny na swojej podstawie

"Kapitan Ameryka" (1990)

"Power Pack" (1991)

"Fantastyczna Czwórka" (1994, bez premiery)

"Generation X" (1996)

"Nick Fury: Agent T.A.R.C.Z.Y." (1998)

"Man-Thing" (2005)

To jeszcze nie jest współczesne Marvel Cinematic Universe.

Są to wcześniejsze, samodzielne interpretacje bohaterów Marvel Comics.

Uniwersum Blade'a (1998-2004), Ziemia-26320 - on dał Marvelowi wiarę w to, że ekranizacje są drogą do przetrwania

"Dziadek" Kinowego Uniwersum Marvela i postać, która przekonała filmowców o potencjale komiksowych pierwowzorów. To za nim podążyli X-Meni, Spider-Man, Hulk, Punisher i Fantastyczna Czwórka. W końcu Marvel sam zabrał się za ekranizacje. Starał się przy początkowej pomocy Paramount Pictures do maksimum wykorzystać potencjał Marvel Studios. Tak narodził się choćby kinowy "Iron Man".

Nie byłoby nowoczesnego kina superbohaterskiego, gdyby jednak nie sukces tego filmu. On nawet nie wita widza charakterystycznym logo Marvela z przerzucanymi kartkami komiksu. A przecież bez "Blade'a" być może cała firma poszłaby pod młotek.

W roku 1967 umierająca kobieta zaatakowana przez nieznanego sprawcę rodzi dziecko. Trzydzieści lat później okazuje się, że Eric Brooks jest dhampirem: łączy w sobie cechy człowieka i wampira. Służy ludziom, zwalczając wampiry. Nosi imię Blade.

Wesley Snipes wciela się w jego rolę i definiuje na dobre swoją karierę aktorską. Jego słynna kwestia "Some motherf***ers are always trying to ice-skate up hill" została nawet powtórzona po latach w "Deadpool i Wolverine". Tam Snipes pojawił się ku zaskoczeniu ogromnej liczby widzów.

Na uwagę zasługuje także fakt, że Blade doczekał się trylogii. Pozostałe dwie części nie zyskały już statusu kultowych. W trzeciej jednak właśnie Snipes spotkał się na planie z Ryanem Reynoldsem. Tym samym, z którym zagrał też w filmie 20 lat później.

W ślad za filmami, nakręcono także serial o Ericu Brooksie, "Blade: The Series" z Kirkiem "Sticky Fingaz" Jonesem w roli głównej.

X-Men – filmowe uniwersum mutantów: Ziemi-10005

Historia tej filmowej rzeczywistości rozpoczęła się w 2000 roku, kiedy do kin trafił przełomowy film X-Men. W kolejnych latach uniwersum mutantów produkowane przez studio Fox dynamicznie się rozrosło, tworząc rozbudowaną linię chronologiczną poprzez następujące produkcje: X2 (2003), X-Men: Ostatni bastion (2006), X-Men Geneza: Wolverine (2009), X-Men: Pierwsza klasa (2011), Wolverine (2013), X-Men: Przeszłość, która nadejdzie (2014), Deadpool (2016), X-Men: Apocalypse (2016), Logan (2017), Deadpool 2 (2018), Mroczna Feniks (2019) i Nowi mutanci (2020).

Współczesne oficjalne materiały określają ten filmowy świat jako Earth-10005. To właśnie ta rzeczywistość stała się jednym z najważniejszych i najbardziej kluczowych elementów obecnej historii multiwersum. Zamieszkują ją kultowe postacie, takie jak Wolverine, Charles Xavier, Beast, pozostali członkowie drużyny X-Men oraz Deadpool, a jej integralną częścią są wszystkie wydarzenia znane z dawnych hitów studia Fox.Linia ta zyskała obecnie ogromne znaczenie, ponieważ Marvel Studios postanowiło ponownie ją wykorzystać i przywrócić do życia w filmowym hicie Deadpool & Wolverine.

Co niezwykle istotne, najnowsze przecieki z rozszerzonej kinowej reedycji Avengers: Endgame Encore ujawniają, że uniwersum Earth-10005 zostaje bezpośrednio wciągnięte w niszczycielski kryzys związany z inkursjami. Na monitorach w siedzibie TVA (Agencji Ochrony Chronostruktury) pojawia się jasny komunikat informujący, że Earth-10005 ma zderzyć się z inną rzeczywistością.

To katastrofalne w skutkach zderzenie światów stanowi punkt zapalny, w którym oficjalnie rozpoczyna się nowa, wielka droga prowadząca prosto do wydarzeń z nadchodzącego widowiska Avengers: Doomsday.

Czytaj więcej: „X-Men”: filmy po kolei. Sprawdź, gdzie obejrzeć całą serię i w jakiej kolejności

Trzy najważniejsze aktorskie rzeczywistości Spider-Mana i moment, który zmienił wszystko

Spider-Man jest najlepszym przykładem tego, jak działa filmowe multiwersum Marvela. Przez lata na ekranie rozwinęły się trzy główne uniwersa:

• Ziemia-96283 (Spider-Man Tobeya Maguire'a): To rzeczywistość Petera Parkera granego przez Tobeya Maguire'a w kultowej trylogii Sama Raimiego (Spider-Man, Spider-Man 2, Spider-Man 3).
• Ziemia-120703 (Spider-Man Andrew Garfielda): Peter Parker grany przez Andrew Garfielda funkcjonuje w osobnej rzeczywistości (Niesamowity Spider-Man, Niesamowity Spider-Man 2). Jego historia nie jest kontynuacją filmów Sama Raimiego.
• Ziemia-616 (Spider-Man Toma Hollanda): Tom Holland gra Petera Parkera należącego do głównej rzeczywistości MCU. Jego solowe filmy to Spider-Man: Homecoming, Spider-Man: Daleko od domu, Spider-Man: Bez drogi do domu oraz Spider-Man: Całkiem nowy dzień, a dopełnieniem historii są występy w filmach o grupie Avengers i Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów.

W 2021 roku nastąpił przełom, który połączył te światy. Film Spider-Man: Bez drogi do domu doprowadził do ekranowego spotkania trzech odtwórców głównej roli – Tobeya Maguire'a, Andrew Garfielda i Toma Hollanda – oraz przeciwników znanych z ich wcześniejszych filmów. To widowisko pokazało masowej publiczności, że wcześniejsze serie Marvela nie muszą być wymazywane z historii, ponieważ mogą współistnieć jako oddzielne, pełnoprawne rzeczywistości.

Zbiór "Spider-Man filmy" opisujemy na CANAL+ blog w osobnym artykule. Kliknij po więcej informacji o filmach o Spider-Manie. Opisujemy tam również SSU (Sony's Spider-Man Universe) oraz Spider-Verse (animowane uniwersum Milesa Moralesa).

Pozakanoniczne części Kinowego Uniwersum Marvela

"Agentka Carter" (2015-2016)

W kanonie Kinowego Uniwersum Marvela znajdował się przez wiele lat dwusezonowy serial "Agentka Carter". Jego status bywał różny, ale ostatecznie znów jest częścią biblioteki Marvela w ramach MCU i chronologicznie nie ma innej produkcji poza "Kapitan Ameryka: Pierwsze starcie", który byłby poświęcony dawniejszym wydarzeniom.

Jest ważny, gdyż nie stał on bowiem w sprzeczności z wydarzeniami znanymi z MCU, a nawet rozwinął postacie. Chodzi tu o młodszego Howarda Starka (Dominic Cooper), agentkę Peggy Carter (graną przez Hayley Atwell), a także przedstawienie nam powojennych losów doktora Arnima Zoli (Toby Jones). Dodatkowo, asystent Starka, Edward Jarvis (grany przez Jamesa d'Arcy'ego) pojawia się w filmie "Avengers: Koniec gry". Pomijanie "Agentki Carter" było dość średnio odbierane przez fanów, gdyż Peggy to miłość życia jednej z ikon uniwersum, Steve'a Rogersa, pierwszego Kapitana Ameryki (granego przez Chrisa Evansa).

Jej obraz w serialu oceniano znacznie lepiej niż ten w serialu "A gdyby...", gdzie gra Kapitan Carter (żeński odpowiednik Rogersa).

"Agents of S.H.I.E.L.D." (2013-2020)

Niekanoniczne względem MCU są za to zebrane aż w siedmiu sezonach odcinki serialu "Agents of S.H.I.E.L.D.". W jego pierwszych sezonach występowali nawet Samuel L. Jackson i Cobie Smulders, jako znani z MCU Nick Fury i Maria Hill. To także uniwersum, w którym agent Phil Coulson grany przez Clarka Gregga przeżył wydarzenia z filmu "Avengers". Akcja tego serialu rozgrywa się na przestrzeni lat 2012-2018.

Serial przez pierwsze sezony mocno łączył się z wydarzeniami MCU.

Późniejsze wydarzenia coraz bardziej komplikowały jego miejsce w głównej chronologii.

Dlatego w encyklopedii multiwersum najlepiej traktować go jako odrębną linię Marvel Television, a nie umieszczać wszystkich siedmiu sezonów w jednej prostej osi Earth-616. W tym samym uniwersum, co "Agenci…" istnieją również bohaterowie seriali "Inhumans" (2017), trzech sezonów "Runaways" (2017-2019) oraz dwóch sezonów "Cloak and Dagger" (2018-2019). Są one ważną częścią historii telewizyjnych adaptacji Marvela, ale nie należy mieszać ich automatycznie z główną kolejnością filmów MCU.

Inne nitki czasowe wyznaczono z kolei dla seriali:

"Helstrom"

"Legion" (trzy sezony)

"The Mutant X"

Fantastyczna Czwórka – trzy różne podejścia

"Fantastyczna Czwórka" i "Fantastyczna Czwórka: Narodziny Srebrnego Surfera" (2005-2007)

Gdzie obejrzeć film "Fantastyczna Czwórka" (2005)? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

Ioann Gruffudd, Jessica Alba, Michael Chiklis... i Chris Evans (tak jest, w roli Johnny'ego Storma) przewodzili pierwszym odsłonom filmowym "Fantastycznej Czwórki". Reed Richards, Sue Storm, The Thing oraz Ludzka Pochodnia zawitali na wielki ekran, walcząc ze złowrogim Doktorem Doomem.

To właśnie tu ukazana została pierwsza rodzina Marvela, która była projektem Stana Lee i Jacka Kirby'ego zrodzonym jeszcze w latach 90. XX wieku. On sam pojawia się, stałym zwyczajem, w roli cameo jako listonosz dostarczający przesyłkę Reedowi.

Wystarczyła jedna podróż w kosmos, a wszyscy zostali napromieniowani i obdarzeni supermocami. Richards (Mister Fantastic) potrafi wejść w tryb hiperelastyczności. Sue staje się niewidzialna. Johnny Storm rozbłyska żywym ogniem. The Thing (właściwie zwany Ben Grimm) stał się zaś stworem o kamiennej strukturze.

Ich moce czynią ich rozpoznawalnymi. Natomiast nieporadny dotąd w biznesie Richards staje się na nowo zaciekłym wrogiem Victora von Dooma (Julian McMahon). Ich rywalizacja sięga jeszcze czasów college'u, a dotyczy też walki o względy Sue. Perfekcjonista Doom, pragnący władzy, noszący żelazną maskę kryjącą jego zdeformowaną twarz robi się coraz bardziej groźny...

Gdzie obejrzeć film "Fantastyczna Czwórka: Narodziny Srebrnego Surfera" (2007)? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

Długo oczekiwane wesele Sue Storm i Reeda Richardsa zostało przerwane przez pojawienie się tajemniczej obcej istoty – Srebrnego Surfera (mówiącego głosem Laurence'a Fishburne'a).

Jest on posłańcem Galactusa (nie wiedzieć, czemu, ukazanemu w tym filmie w postaci chmury), wielkiego pochłanicza planet, który aby przetrwać, żywi się kolejnymi światami. Surfer nie chce krzywdzić Ziemian, ale i tak jego słowa są ostrzeżeniem dla całego życia w nitce czasowej Ziemi-121698.

Uniwersum "Fantastycznej Czwórki" (2015) było kolejnym podejściem do oddania jej hołdu... i okazało się klęską - "Fantastyczna Czwórka" (2015)

Gdzie obejrzeć film "Fantastyczna Czwórka" (2015)? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

Fox podjął się kolejnej próby ekranizacji "Fantastycznej Czwórki", niejako widząc szansę na to, aby obok filmów z serii "X-Men" i nabierającego rozpędu MCU rywalizować i nie zostawać w tyle. O ile jeszcze mutanci bronili się poprzez ogromne oddanie fanów, o tyle ta odsłona "F4" nie mogła od strony jakościowej konkurować nawet z wersją z 2005 roku.

Postawiono na obsadę, która ewidentnie była odzwierciedleniem idei: "wsadźmy tam znane twarze, nie dbajmy o scenariusz". Miles Teller był na fali po "Projekcie X" i "Whiplash". Kate Mara zagrała w "House of Cards". Michael B. Jordan jeszcze nie stał się Killmongerem, ale i tak był dość ciekawym wyborem do roli Johnny'ego Storma. No i jeszcze Jamie Bell, który od czasu "Billy'ego Elliota" czekał na wielki angaż, a najlepsze, co wyniósł z pracy jako The Thing to fakt, że... Mara później związała się z nim i dziś są naprawdę szczęśliwą rodziną.

Reed Richards (Pan Fantastic), Sue Storm (Niewidzialna Kobieta), Johnny Storm (Ludzka Pochodnia) i Ben Grimm (The Thing) w ich wydaniu także walczyli z Doktorem Doomem, tym razem ukazanym w sposób bardziej przerażający, ale nie oddający nadal duszy komiksowego pierwowzoru.

Niezależnie od rozbieżności w numeracji najważniejsza informacja jest inna: ten świat został w "Avengers: Endgame Encore" pokazany jako zniszczony.

"Fantastyczna Czwórka: Pierwsze kroki" (2025)

Chlubę F4 przywróciła jednak nowa ekranizacja "Fantastycznej Czwórki", która weszła na ekrany w lipcu 2025 roku.

"Hulk" (2003): Ziemia-400083, film Anga Lee z Erikiem Baną i Jennifer Connelly

Ang Lee stworzył w 2003 roku własną wersję historii Bruce'a Bannera.

Film długo funkcjonował jako całkowicie oddzielna interpretacja bohatera.

Dziś możemy nadać mu jednak konkretną pozycję w większej układance.

I właśnie ona została wymieniona na monitorze TVA w Avengers: Endgame Encore. Status: TERMINATED (przestała istnieć).

Świat Erica Bany został więc pokazany jako jedna z rzeczywistości, które już padły ofiarą rozpadającego się multiwersum.

To ważne, ponieważ Marvel nie tylko przypomina nam stare produkcje.

Marvel pokazuje, że te światy naprawdę istnieją – i mogą przestać istnieć.

Co zaś z Hulkiem z 2008 roku? Tu trzeba zachować ostrożność. Niesamowity Hulk (2008) jest produkcją znajdującą się w głównym MCU. Bruce'a Bannera zagrał Edward Norton, a później rolę przejął Mark Ruffalo. Dlatego nie należy utożsamiać: Hulk (2003) – Earth-400083 z Niesamowity Hulk (2008) – Earth-616. To dwa różne filmowe światy.

"A gdyby?" – alternatywne historie MCU z Ziemią-82111 na czele

What If...? poszerzyło pojęcie multiwersum jeszcze bardziej.

Marvel oficjalnie przedstawia serial jako antologię, która zmienia znane wydarzenia MCU i tworzy alternatywne możliwości.

To właśnie dlatego mogliśmy zobaczyć między innymi:

• Kapitan Carter,
• alternatywne wersje Avengers,
• inne losy Thanosa,
• zombie,
• alternatywne historie Doktora Strange'a,
• Kahhori,
• oraz wiele innych wariantów znanych postaci.

Jedną z najbardziej rozpoznawalnych rzeczywistości What If...? jest świat Kapitan Carter.

I tutaj pojawia się kolejna bardzo ważna aktualizacja.

W wyciekniętej scenie Avengers: Endgame Encore monitor TVA pokazuje: Earth-82111 – DESTROYED (zniszczona)

Ta konkretna rzeczywistość podczas kryzysu multiwersum została zanihilowana.

Nie oznacza to jednak, że każda historia What If...? automatycznie została wymazana.

What If...? jest antologią wielu alternatywnych rzeczywistości.

Zniszczenie Earth-82111 oznacza zatem przede wszystkim koniec konkretnego świata Kapitan Carter, a nie anulowanie całej koncepcji alternatywnych historii.

WAŻNE: Jednym z najbardziej charakterystycznych światów wywodzących się z What If...? jest rzeczywistość zombie. Marvel oficjalnie wskazuje, że Marvel Zombies wyrasta z historii przedstawionej w pierwszym sezonie What If...?.

To osobna gałąź multiwersum. Nie należy więc wpisywać jej bezpośrednio pomiędzy filmy Earth-616.

Teraz pora na uniwersum, którego MCU już dotknęło: "Daredevil" i "Elektra" (2003-2005), czyli Ziemia-701306:

"Daredevil" (2003): zanim nastał Charlie Cox, jedynym Diabłem z Hell's Kitchen był Ben Affleck

Nie było to udane podejście 20th Century Fox do tematu przygód niewidomego prawnika Matta Murdocka. Kingpina zagrał Michael Clarke Duncan, który z Wilsonem Fiskiem ma tyle wspólnego, że był podobnych rozmiarów wzrostowych.

Murdock w wydaniu Bena Afflecka nie jest też tak pełnokrwisty, jak Charliego Coxa, a i sam scenariusz nie dał za wiele okazji, by aktor mógł rozwinąć skrzydła. Origin story ma za to kilka smaczków: Affleck na planie "Daredevila" poznał Jennifer Garner. Ona akurat wykorzystała szansę, Elektra w jej wydaniu epatowała kobiecością i walecznością, wręcz nawet można powiedzieć, że jest najlepszą odsłoną postaci.

W dodatku przyszły reżyser "Iron Mana", Jon Favreau gra tutaj Foggy'ego Nelsona, partnera Matta z kancelarii prawnej. Także pozostawiamy do dyskusji, czy jest to dobra rola Favreau, gdyż zdecydowanie zapadł nam w pamięć świetną pracą jako reżyser, ale też aktorsko zawsze będzie Happym Hoganem, szefem ochrony Tony'ego Starka.

Karen Page w wydaniu Deborah Ann Woll z serialu Marvela i Netfliksa również góruje nad tym, co zaprezentowała w 2003 roku Ellen Pompeo, gwiazda "Chirurgów".

Niemniej, obecność Elektry w "Deadpool i Wolverine" pokazuje, że ten świat nie został zapomniany. Affleckowego Daredevila nie uświadczyliśmy w tzw. Próżni, ale i tak pamiętajmy: to jest pierwsza ekranizacja kinowa o historii zamaskowanego mściciela, którego brak wzroku nie powstrzymuje przed walką ze złem.

Odsłony Punishera i różne nitki czasowe

W historii Marvela mieliśmy także przeróżne odsłony Punishera, sam Deadpool zauważył zresztą, że "było ich chyba z pięciu". Oczywiście najnowszą jest Jon Bernthal, który powrócił w 2025 roku w serialu "Daredevil: Odrodzenie", a do filmowego poletka wszedł rok później za sprawą roli w "Spider-Man: Całkiem nowy dzień".

W animowanym serialu o Spider-Manie z lat 1994-1998 Franka Castle'a zagrał z kolei John Beck. Konkretniej - podłożył głos pod postać, która jest… nazwijmy to: naocznym świadkiem i uczestnikiem jednej z najstraszniejszych sekwencji w całym serialu.

Tę najbardziej znaną z filmów zagrał Thomas Jane. W roku 2004 przypomniał nam historię "Punishera".

Jego Frank Castle widział już w swoim życiu zdecydowanie za dużo śmierci. Służąc w oddziale Delta, a także w FBI nie da się zupełnie przejść obok życia. Miał jednak rodzinę: żonę Marię i syna Willa.

Jedno z zadań będzie go jednak prześladować - a to za sprawą osoby Howarda Sainta. Ten człowiek powiązany ze światem przestępczym mści się się na Franku za śmierć młodego Bobby'ego Sainta. Ginie cała rodzina Castle'a. Od tej pory, jako załamany i zniszczony psychicznie Punisher, poprzysięga zemstę i ukaranie tych, którzy wszystko mu odebrali.

Inną wersję postaci zagrał ś.p. Ray Stevenson w "Punisher: War Zone" w roku 2008.

Ten Frank Castle walczy z ludźmi bezwzględnego gangstera Billy'ego Russo (Dominic West, znany z "The Wire" i "The Crown"). W komiksach Marvela Russo nosi pseudonim "Jigsaw" (pol. układanka, puzzle).

Castle potwornie go oszpeca podczas wymiany ognia, w trakcie której ginie także pracujący pod przykrywką agent FBI. Jigsaw chce odwetu za wyrządzoną krzywdę, co jest motywem, który powrócił fabularnie również w serialu Marvela i Netfliksa z udziałem Jona Bernthala. Agenci FBI, dawnej formacji, w której służył Castle, tymczasem formują specjalny oddział do walki z samozwańczym zabójcą.

Zarówno przed Stevensonem, jak Bernthalem oraz Jane'em w rolę zabójcy, który w sposób tragiczny stracił całą ukochaną rodzinę, wcielił się Dolph Lundgren (słynny Ivan Drago z "Rocky IV"). Film z jego udziałem miał premierę w roku 1989.

Omawiamy wszystkie filmy Marvela? Nie możemy się więc obyć bez uniwersum Ghost Ridera (2007-2011), czyli Ziemi-121437:

"Ghost Rider" (2007): Nicolas Cage w świecie Marvela... kto wie, może MCU go nam przywróci

Johnny Blaze (w tej roli właśnie Nicolas Cage) był niegdyś mało znanym motocyklistą - kaskaderem. Aby uratować życie ojca, podpisał cyrograf z Mephisto, znanym w polskim języku jako Mefistofeles (Peter Fonda). Minęły lata, a Johnny święci międzynarodowe sukcesy. Diabeł powraca i składa mu kolejną propozycję.

Chciałby, żeby został jego posłańcem i tropicielem złych dusz. To dla niego warunek uwolnienia od cyrografu. Ma jako Ghost Rider, upiór o płonącej czaszce zamiast głowy, wysyłał je do piekła. Przerażony nowymi mocami Johnny, niczym swój imiennik z Fantastycznej Czwórki, ostatecznie stara się pogodzić z losem.

Marzy jednak o powrocie do normalnego życia i ukochanej kobiety (Eva Mendes), którą przed laty zostawił, a teraz spotyka w przypadkowy sposób podczas rozmowy... do telewizji.

Kontynuacja tej historii nosiła z kolei tytuł "Ghost Rider 2: Spirit of Vengeance". Powstała w roku 2011 i ma miejsce dokładnie rok po zakończeniu pierwszej części. Na pierwszy rzut oka można było zobaczyć znacznie mniejszy budżet produkcji. Natomiast Cage powrócił w roli Blaze'a, będąc otoczonym utalentowaną obsadą wspierającą, jak Violante Placido i grający Mnicha Idris Elba (robiący z tego filmu odskocznię od serialowego "Luthera" i roli Heimdalla w "Thorze").

Dlaczego Marvel usuwa stare światy? [SPOILERY!]

Tutaj nie trzeba szukać skomplikowanej odpowiedzi.

Historia Sagi Multiwersum zmierza w stronę zderzeń rzeczywistości.

W scenie z Endgame Encore pracownicy TVA obserwują kolejne kolizje.

Najpierw pojawia się konkretna para światów.

Potem kolejne.

Następnie liczba zagrożonych rzeczywistości rośnie gwałtownie.

Ouroboros informuje:

„The Multiverse is collapsing.” ("Multiwersum się zapada")

I to jest właściwy punkt wyjścia dla Avengers: Doomsday.

Wszystkie najważniejsze filmowe uniwersa Marvela – skrót

MCU / Earth-616

Iron Man → Avengers → Endgame → Saga Multiwersum

Spider-Man / Earth-96283

Spider-Man 1–3

Tobey Maguire.

The Amazing Spider-Man / Earth-120703

Niesamowity Spider-Man 1–2

Andrew Garfield.

X-Men / Earth-10005

X-Men → Deadpool → Logan → Deadpool & Wolverine

Hulk / Earth-400083

Hulk (2003)

STATUS: przestała istnieć

Fantastic Four / Earth-15866

Fantastic Four (2015)

STATUS: zniszczona

Fantastic Four / Earth-828

Fantastyczna Czwórka: Pierwsze kroki

Nowa rzeczywistość Marvel Studios.

What If...? / Earth-82111

Kapitan Carter

STATUS: zniszczona

Sony's Spider-Man Universe

Venom → Morbius → Madame Web → Kraven

Spider-Verse

Spider-Man: Uniwersum → Poprzez multiwersum → Beyond the Spider-Verse

Jak oglądać całe filmowe multiwersum Marvela?

Jeżeli interesuje Cię wyłącznie MCU:

zacznij od Iron Mana.

Jeżeli chcesz zrozumieć współczesne multiwersum:

Etap 1 – MCU

Obejrzyj główną serię Marvel Studios.

Etap 2 – Spider-Man

Następnie:

• Spider-Man,
• Spider-Man 2,
• Spider-Man 3,
• Niesamowity Spider-Man,
• Niesamowity Spider-Man 2,
• filmy Toma Hollanda,
• Spider-Man: Bez drogi do domu.

Etap 3 – X-Men

Obejrzyj główne filmy X-Men oraz Deadpoola.

Etap 4 – Fantastyczna Czwórka

Obejrzyj:

• Fantastyczną Czwórkę (2005),
• Fantastyczną Czwórkę: Narodziny Srebrnego Surfera,
• Fantastyczną Czwórkę (2015),
• Fantastyczną Czwórkę: Pierwsze kroki.

Etap 5 – What If...?

Dopiero wtedy alternatywne rzeczywistości zaczną tworzyć pełniejszy obraz.

Marvel nie kasuje historii – zmienia jej miejsce

To najważniejsza rzecz, którą warto zapamiętać.

Kiedy Marvel wykorzystuje dawnych bohaterów, nie musi twierdzić, że ich wcześniejsze filmy wydarzyły się na Earth-616.

Może powiedzieć:

to wydarzyło się naprawdę – ale w innym świecie.

Tak działa obecna konstrukcja Marvela.

Dlatego:

Spider-Man Tobeya Maguire'a może istnieć.

Spider-Man Andrew Garfielda może istnieć.

X-Men mogą istnieć.

Hulk Erica Bany istniał.

Fantastyczna Czwórka z 2015 roku istniała.

Kapitan Carter z What If...? istniała.

A teraz część tych rzeczywistości została usunięta.

Multiwersum Marvela właśnie wchodzi w decydującą fazę [SPOILERY!]

Przez lata multiwersum było ciekawostką.

Dzisiaj stało się podstawą całej historii.

Mamy Ziemię-616, 828, 10005 i wiele innych światów.

W Avengers: Endgame Encore TVA obserwuje, jak kolejne rzeczywistości znikają.

Najpierw kilka.

Potem dziesiątki.

Następnie tysiące.

A wszystko prowadzi do jednego komunikatu: o zapadaniu się multiwersum.

To właśnie z tego miejsca zaczyna się historia Avengers: Doomsday.

A jej kolejnym etapem będzie Avengers: Secret Wars.

FAQ – wszystkie filmy Marvela

Ile jest filmowych uniwersów Marvela?

Nie ma jednej zamkniętej liczby. Multiwersum obejmuje główne MCU, wcześniejsze serie Spider-Mana, X-Men, Fantastyczną Czwórkę, Hulka, produkcje Sony, animacje i wiele alternatywnych rzeczywistości.

Czy wszystkie filmy Marvela należą do MCU?

Nie.

MCU jest tylko jedną częścią większego filmowego multiwersum Marvela.

Czy Spider-Man Tobeya Maguire'a jest w MCU?

Nie należy do podstawowej rzeczywistości MCU, ale jego świat został oficjalnie wykorzystany w Spider-Man: Bez drogi do domu.

Czy Andrew Garfield jest w MCU?

Jego Peter Parker pochodzi z innej rzeczywistości, ale pojawił się w historii MCU dzięki multiwersum.

Czy X-Men są teraz częścią MCU?

Świat X-Men istnieje jako odrębna rzeczywistość, a Marvel Studios wykorzystuje jego bohaterów w swojej historii multiwersum.

Czy Hulk Erica Bany jest częścią MCU?

Nie jest częścią głównej Ziemi-616. Jego filmowa rzeczywistość otrzymała oznaczenie Ziemia-400083.

Co stało się z Fantastyczną Czwórką z 2015 roku?

Jej rzeczywistość została pokazana jako DESTROYED na monitorze TVA. W źródłach pojawia się numer Earth-15866 lub Earth-15886.

Czy świat "What If...?" został zniszczony?

Zniszczona została Earth-82111, czyli jedna z kluczowych rzeczywistości What If...?, związana z Kapitan Carter. Nie oznacza to automatycznie usunięcia wszystkich alternatywnych światów przedstawionych w antologii.

Co jest najważniejsze przed Avengers: Doomsday?

Najważniejsze są przede wszystkim:

• MCU,
• Loki,
• Spider-Man: Bez drogi do domu,
• Deadpool & Wolverine,
• X-Men,
• Fantastyczna Czwórka,
• oraz produkcje związane z multiwersum.

POST SCRIPTUM: ciekawostki dotyczące zapomnianych ekranizacji komiksów Marvela

W roku 1977 telewizja CBS stworzyła pierwszego filmowego "Niesamowitego Spider-Mana", a Człowieka-Pająka zagrał Nicolas Hammond.

Benedict Cumberbatch nie był z kolei pierwszym stricte filmowym Doktorem Strange'em. W 1978 roku powstała telewizyjna produkcja z komiksowym czarodziejem granym przez Petera Hootena.

Wielu pamiętać może także dwa filmy luźno opierające się na komiksowym Kapitanie Ameryce. To powstałe w 1979 roku produkcje "Captain America" i "Captain America II: Death Too Soon" z Rebem Brownem w roli kpt. Rogersa. Pierwszym ekranowym Kapitanem był jednak Dick Purcell. Zagrał on postać stworzoną przez duet Joe Simon-Jack Kirby już w 1944 roku.

Niesamowity Hulk doczekał się za to aż kilku odsłon. Złożyły się one na wspólne uniwersum, tworzone kolejno w latach 1977-1982, 1982-1983 i 1996-1997.

I właśnie w ten sposób wieńczymy dzieło: oto pełne multiwersum komiksowe, wszystkie filmy Marvela.

Czytaj również nasze pozostałe artykuły o filmach Marvela na CANAL+ blog:

Filmy o superbohaterach zachwycą Cię, ale też i wzruszą. Oto topowe produkcje!

“Deadpool i Wolverine”: gdzie obejrzeć film Marvel Studios? Sprawdź i zobacz!

Najlepsze filmy Marvela – TOP 5

Avengers: filmy z udziałem najbardziej znanych superbohaterów w nowoczesnym kinie

Już przeczytane? Daj znać co myślisz o tym artykule!

Komentując akceptujesz regulamin.

username

username

GośćZmień

​

0/500

Przeczytaj także