„X-Men”: filmy po kolei. Sprawdź, gdzie obejrzeć całą serię i w jakiej kolejności

I właśnie dlatego chronologia X-Men działa inaczej niż w przypadku Marvel Cinematic Universe.

Najważniejszym punktem całej układanki jest „X-Men: Przeszłość, która nadejdzie”. Film wykorzystuje podróż w czasie, zmienia wydarzenia z 1973 roku i prowadzi do innej wersji przyszłości. Twórcy celowo potraktowali tę zmianę jako sposób na przekierowanie dalszej historii, zamiast prostego wymazania wszystkich wcześniejszych filmów.

Dzisiaj dochodzi do tego jeszcze jeden poziom: multiwersum Marvela.

Po „Deadpool i Wolverine” świat filmowych X-Men jest identyfikowany jako Ziemia-10005. Dzięki temu nie trzeba już próbować naprawiać każdej sprzeczności pozostawionej przez Foxa. Możemy traktować historię mutantów jako dzieje konkretnej rzeczywistości, która ma własną przeszłość, własne wersje bohaterów i własne odgałęzienia.

A „Avengers: Koniec gry” - wersja rozszerzona z 2026 roku dokłada do tej historii kolejny rozdział: w scenie z TVA Earth-10005 zostaje pokazana jako jedna z rzeczywistości dotkniętych kryzysem multiwersum.

Dlaczego chronologia X-Men jest tak skomplikowana?

Filmy X-Men powstawały przez ponad dwie dekady i nie były od początku projektowane jako jedna, zamknięta saga z precyzyjnie zaplanowaną chronologią.

Najpierw otrzymaliśmy oryginalną trylogię:

• „X-Men”,
• „X2”,
• „X-Men: Ostatni bastion”.

Później pojawiły się filmy o Wolverine'ie oraz „X-Men: Pierwsza klasa”, który cofnął akcję do lat 60. Następnie „X-Men: Przeszłość, która nadejdzie” wykorzystał podróż w czasie, aby zmienić wydarzenia z przeszłości.

I właśnie tutaj zaczyna się najważniejsza część chronologii X-Men.

Nie mamy już jednej historii, którą można po prostu rozpisać od 1962 do 2029 roku.

Mamy historię przed zmianą wydarzeń oraz historię po tej zmianie.

Co więcej, późniejsze filmy nie zawsze zachowują pełną ciągłość wszystkich wcześniejszych szczegółów. Dlatego próba stworzenia jednej matematycznie perfekcyjnej osi prowadzi do większego chaosu niż sam filmowy X-Men.

Najprostsza zasada brzmi:

„Days of Future Past” zmienia bieg historii, a późniejsze filmy opowiadają już o zmienionej rzeczywistości.

Dziś możemy dodać do tego trzeci poziom:

Ziemia-10005 jest światem, w którym funkcjonuje filmowe dziedzictwo X-Men i Foxa.

Jakie filmy z serii X-Men powstały do tej pory? W jakiej kolejności oglądać filmy X-Men? Oto odpowiedź:

1. "X-Men" (2000, reż. Bryan Singer)

2. "X-Men 2" / "X2" (2003, reż. Bryan Singer)

3. "X-Men: Ostatni bastion" (2006, reż. Brett Ratner)

4. "X-Men. Geneza: Wolverine" (2009, reż. Gavin Hood)

5. "X-Men: Pierwsza klasa" (2011, reż Matthew Vaughn)

6. "Wolverine" (2013, reż. James Mangold)

7. "X-Men: Przyszłość, która nadejdzie" (2014, reż. Bryan Singer)

8. "Deadpool" (2016, reż. Tim Miller)

9. "X-Men: Apocalypse" (2016, reż. Bryan Singer)

10. "Logan: Wolverine" (2017, reż. James Mangold)

11. "Deadpool 2" (2018, reż. David Leitch)

12. "X-Men: Mroczna Phoenix" (2019, reż. Simon Kinberg)

13. "Nowi mutanci" (2020, reż. Josh Boone)

"X-Men" (2000): pierwszy z filmów Bryana Singera, który otworzył nam całe uniwersum

Jeśli chcemy zaznajomić się ze wszystkimi postaciami, warto, abyśmy zaczęli oglądać filmy o X-Menach w kolejności premier kinowych. W 2000 roku odpowiedzią 20th Century Fox i Marvel Entertainment na "Matrixa" mieli być ubrani w czarne stroje Wolverine i spółka. Nie da się ukryć: od tego filmu rozpoczęła się wielka kariera Hugh Jackmana w Hollywood.

Znajdujemy się w Stanach Zjednoczonych, gdzie przychodzi na świat coraz więcej dzieci zmutowanych genetycznie. Mają nadludzkie zdolności, ale przez ludzi traktowani są z wrogością. Tych, którzy z ludźmi chcą żyć w harmonii, idealnie reprezentuje Charles Xavier z Instytutu Xaviera. Pod jego skrzydłami żyją m. in. Cyklop, Jean Grey, Ruda, a wkrótce podopiecznym zostaje też samotnik Wolverine.

Jego dawny kompan, Erik Magnus Lehnsherr, sprzeciwił się nienawistnym nastrojom i nastawił część mutantów przeciwko ludziom.

Gdzie obejrzeć film "X-Men"? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

Kontynuujemy opisywanie kolejności filmów: przechodzimy do "X-Men 2" (2003)

W tej części skupiamy się mocno na postaci Wolverine'a, a raczej tego, który stworzył go dla świata. Jeśli dobrze bowiem pamiętacie, to generał William Stryker zaaplikował Loganowi szkielet z najbardziej niezniszczalnego pierwiastka we wszechświecie: adamantium.

W wyniku napięć między mutantami a ludźmi dochodzi do ataku na prezydenta USA. Uprawnienia przyznane wobec niego Strykerowi sprawiają, że może wprost dojść do otwartej wojny.

Xavier (Patrick Stewart), Wolverine, Storm (Halle Berry) i inni X-Meni muszą zjednoczyć siły ze starym wrogiem – Magneto (Ian McKellen). Muszą zapobiec niebezpiecznej konfrontacji, która może doprowadzić do zniszczenia wszystkich.

A swoją drogą, film ten kojarzymy też ze śmiesznego faktu. To właśnie tutaj, 21 lat przed premierą "Deadpoola i Wolverine'a", po raz pierwszy w sadze filmowej "X-Men" pojawił się utwór "Bye Bye Bye" grupy N-SYNC.

"X-Men: Ostatni bastion" (2006): oryginalną trylogię wieńczy właśnie ten epizod

Nie było to najbardziej udane zakończenie oryginalnej trylogii X-Men, ale właśnie tutaj obejrzeliśmy pełną moc Jean Grey, która stała się centralną postacią ostatniego epizodu (którego tym razem nie wyreżyserował Bryan Singer, a Brett Ratner - obaj panowie spotkali się w podobnym czasie też zresztą na planie "Skazanego na śmierć", serialu realizowanego również na zleceniu Fox).

Podopiecznych szkoły Charlesa Xaviera (widzianego wraz z Magneto po raz pierwszy w cyfrowo odmłodzonych formach, pierwszy taki zabieg w historii kina) czeka wielkie wyzwanie. Okazuje się, że istnieje remedium na mutacje, poprzez które mutanci mogą utracić swoje moce. Tok wydarzeń jest zresztą niewiarygodnie zawrotny: losy Mystique, Cyklopa, Jean, Xaviera oraz Magneto sprawiają, że można tylko łapać się za głowę z niedowierzania.

Ostateczna bitwa zależna jest od tego, który zawsze był "tym nieodpowiednim". Mroczną Feniks może okiełznać tylko Wolverine...

Gdzie obejrzeć film "X-Men: Ostatni bastion"? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

"X-Men. Geneza: Wolverine" (2009): Hugh Jackman w pełnej krasie

Kolejność filmów z serii "X-Men" robi się zawiła, kiedy popatrzymy na to, w kogo zapatrzeni byli fani. Wolverine otrzymał własne origin story, a nawet w tym filmie ujrzeliśmy kilka postaci mocno wyczekiwanych, choć nie w takich formach, jak niektórzy by sobie tego życzyli. Chodzi chociażby o Deadpoola, zupełnie nie podobnego do późniejszej kreacji, ale i tak zagranego przez Ryana Reynoldsa w obu przypadkach. Innymi są młody Victor Creed oraz pierwsza filmowa kreacja Gambita, granego przez Taylora Kitscha.

Nastoletni James "Logan" Howlett i właśnie Creed, znany później jako Sabretooth, dowiadują się, że są braćmi. Szok spowodowany śmiercią rodziców w tragicznych okolicznościach zapoczątkował u Jamesa mutacje. Chłopak zyskał ogromną siłę, a z grzbietów jego dłoni zaczęły wysuwać się ostre jak brzytwa szpony. W dorosłej formie zostaje przechwycony przez oddział Williama Strykera, który wykorzystuje Logana do swoich eksperymentów. I właśnie w tym filmie widzimy epickie narodziny Wolverine'a w wersji ze szkieletem z adamantium...

Gdzie obejrzeć film "X-Men. Geneza: Wolverine"? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

„X-Men: Pierwsza klasa” (2011): początek historii młodszych wersji Xaviera i Magneto

Promowany utworem "Love Love" zjednoczonej z Robbie'em Williamsem grupy Take That, stał się prawdziwym hitem. Młodzi X-Meni na ekranie przyciągnęli fanów, którzy chcieli poznać nową odsłonę filmową w reżyserii Matthew Vaughna.

Charles Xavier (James McAvoy) i Erik Lensherr (Michael Fassbender) to dwaj przyjaciele, którzy odkrywają w sobie niezwykłe moce. Erik stracił rodzinę na skutek Holocaustu, a pod wodzą Sebastiana Shawa (Kevin Bacon) odkrył w sobie moc magnetyzmu i władzy nad metalem, mogąc zgniatać go bez dotykania. Charles z kolei odkrywa w sobie moc telepatii.

Profesor X i Magneto stają po jednej stronie barykady, by z czasem - poprzez przeżyte traumy Lehnsherra - w końcu się poróżnić. Charles i Erik, którzy razem szukali podobnych sobie, przestają być sprzymierzeńcami...

Gdzie obejrzeć film "X-Men: Pierwsza klasa"? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

„X-Men: Pierwsza klasa” jest ważnym punktem chronologii, ponieważ pokazuje młodsze wersje Charlesa Xaviera i Erika Lehnsherrra.

Początkowo film funkcjonował jako początek nowej historii mutantów. Po „X-Men: Przeszłość, która nadejdzie” jego znaczenie zostało jednak zmienione: wydarzenia z „Pierwszej klasy” stały się częścią historii, która prowadzi do zmienionej przyszłości X-Men.

Dlatego dziś najlepiej traktować „Pierwszą klasę” jako początek tej części historii, którą później modyfikuje podróż w czasie z „Days of Future Past”.

"Wolverine" (2013): druga część opowieści o Wolverine'ie

Tutaj jeszcze byliśmy w drodze do wydarzeń, które mają nam wysadzić do góry nogami całą chronologię. "Pierwsza klasa" otworzyła nową historię młodszych wersji bohaterów, a później „Przeszłość, która nadejdzie” połączyła ją z szerszą historią X-Men.

Logan (Hugh Jackman) po śmierci Jean (Famke Janssen) jest pogrążony w rozpaczy, dręczą go koszmary przywołujące pamięć o niej. Zaszywa się w górach Alaski, by oddawać się cierpieniu w samotności. Pewnego dnia odnajduje go dziewczyna o imieniu Yukio. Jest posłanką umierającego pana Yashidy (Hal Yamanouchi), któremu Logan uratował życie podczas II wojny światowej.

Tutaj ma miejsce retrospekcja, gdy widzimy niezniszczalnego i regenerującego się Wolverine'a, który przyjmuje na siebie całą energię jądrową po wybuchu w Hiroszimie. To przed nim uratował on Yashidę, zszokowanego tym, co właśnie zobaczył.

Wolverine jeszcze nie wie, że właśnie wplątuje się w skomplikowaną rodzinną intrygę...

Gdzie obejrzeć film? Wypożycz film "Wolverine" w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

"X-Men: Przeszłość, która nadejdzie" (2014): tutaj rozchodzą się linie czasu

Mutanci są ścigani przez Sentinele - 5,5-metrowe mordercze machiny, które nie tylko wykrywają gen mutacji, ale także przejmują moce i wygląd swoich ofiar. Xavier, Magneto i dwie dotychczas zwaśnione grupy muszą wpłynąć na historię i sprawić, aby na skutek badań Bolivara Traska Sentinele nigdy nie powstały.

Jedynym, który dzięki umiejętności regeneracji może przeżyć podróż w czasie, jest oczywiście Wolverine.

„X-Men: Przeszłość, która nadejdzie” jest najważniejszym punktem całej chronologii mutantów.

Logan zostaje wysłany do 1973 roku, aby zmienić wydarzenia, które prowadzą do powstania Sentinelów i katastrofalnej przyszłości.

Zmiana przeszłości wpływa na przyszłość.

Dlatego po wydarzeniach z filmu możemy mówić o zmienionej historii X-Men.

Nie oznacza to jednak, że wcześniejsze filmy przestają być częścią opowieści. Twórcy filmu i późniejszych produkcji traktowali wydarzenia sprzed 1973 roku jako historię, która została przekierowana, a nie po prostu usunięta z pamięci widza. Simon Kinberg mówił później wprost o „resetowaniu” lub przekierowaniu osi czasu oraz o tym, że „Days of Future Past” miało pozostawić miejsce na zmianę wydarzeń znanych z wcześniejszych filmów.

Dlatego najwygodniej mówić o dwóch głównych etapach historii:

starej osi czasu, prowadzącej do przyszłości pokazanej na początku filmu,

oraz

zmienionej osi czasu, która rozwija się po ingerencji Wolverine'a w wydarzenia z 1973 roku.

To właśnie dlatego późniejsze filmy mogą przedstawiać inne losy Jean Grey, Cyklopa czy innych bohaterów niż te znane z pierwszej trylogii.

Nie jest to jednak koniec historii chronologii.

Po „Deadpool i Wolverine” możemy spojrzeć na filmowe X-Men jeszcze szerzej: nie tylko jako na jedną historię zmienioną przez podróż w czasie, ale jako na konkretną rzeczywistość Marvelowego multiwersum – Earth-10005.

Gdzie obejrzeć film? Wypożycz "X-Men: Przeszłość, która nadejdzie" w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

"X-Men: Apocalypse" (2016): Oscar Isaac po raz pierwszy w Marvelowej odsłonie

Jeśli dobrze pamiętacie, Oscar Isaac wkroczył do MCU jako Moon Knight. Nie jest pierwszym aktorem, który zagrał dwie role w dwóch różnych uniwersach. Właśnie w tym filmie występują także Olivia Munn (mająca małą rolę reporterki w "Iron Manie 2", a tutaj grająca Psylocke), a także Evan Peters (jako Peter "Quicksilver" Maximoff, w MCU z kolei grający Ralpha Bohnera, imitatora brata Wandy Maximoff).

Isaac gra w tym filmie antagonistę, Apocalypse'a. To z kolei pierwszy mutant z uniwersum X-Men. Moc równa starożytnym bogom uczyniła go najpotężniejszym, nieśmiertelnym i niepokonanym. Przebudzony po latach gromadzi wokół siebie mutantów, wśród których jest Magneto, żyjący dotąd na odludziu... w Polsce.

Wspólnie postanawiają oczyścić rodzaj ludzki i zaprowadzić nowy porządek na świecie. Raven, czyli Mystique (Jennifer Lawrence) i Charles Xavier postanawiają wkroczyć do akcji...

Gdzie obejrzeć film "X-Men: Apocalypse"? Wypożycz go w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

"Deadpool" (2016): Ryan Reynolds przywracający godność komiksowemu "niewyparzonemu jęzorowi"

Odrzućmy na bok pamięć o wersji Deadpoola zaprezentowanej w roku 2009. Pięć lat później Ryan Reynolds rozpoczął batalię o ekranizację losów tej postaci według wizji wyznaczonej przez materiał źródłowy. Materiał, który wyciekł w sieci, spodobał się fanom na tyle, że postanowili wręcz wyprosić na 20th Century Fox produkcję - inną niż wszystkie, jakie dotąd widzieliśmy.

Deadpool to chorujący dawny agent służb specjalnych. Naprawdę nazywa się Wade Winston Wilson. Aby polepszyć stan zdrowia, poddaje się nielegalnemu eksperymentowi, w wyniku którego zdobywa moce regeneracji - podobne do tych, które posiada Wolverine. Niestety jego ciało i twarz zostają oszpecone do tego stopnia, że potrzebuje kostiumu zakrywającego "niedoskonałości".

W porównaniu do ugrzecznionych bohaterów z filmów Disneya, Deadpool gwarantuje potężną dawkę wulgaryzmów i czarnego humoru. Wyrusza zatem z misją wymierzenia sprawiedliwości człowiekowi, który zniszczył jego życie.

Gdzie obejrzeć film "Deadpool"? Wypożycz go w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

„Deadpool” należy już do historii rozwijającej się po zmianie wydarzeń z „Przeszłości, która nadejdzie”. Dziś jego znaczenie jest jeszcze większe, ponieważ „Deadpool i Wolverine” potwierdził, że świat Wade'a Wilsona jest związany z Ziemią-10005.

"Logan: Wolverine" (2017): pożegnanie Hugh Jackmana z tą rolą... a przynajmniej tak nam się wydawało

W 2029 roku populacja mutantów znacznie zmniejszyła się. 

Logan z wiekiem zaczyna tracić moc regeneracji. Każdego dnia nie stroni od alkoholu, a w wolnych chwilach zarabia jako szofer. Jego jedynym kontaktem z poprzednim życiem jest starzejący się Charles Xavier, który popada w coraz większą demencję.

Pewnego dnia nieznajoma kobieta prosi Logana, aby przetransportował małą dziewczynę o imieniu Laura (Dafne Keen) na drugi koniec kraju, aż do kanadyjskiej granicy.

Okazuje się, że Profesor X długo czekał na pojawienie się dziecka. W trakcie wyprawy wychodzi na jaw, że Laura jest jednym z dzieci, na których przeprowadzano eksperymenty podobne do tych, które przed laty William Stryker dokonywał na Loganie. X-23 (kryptonim Laury) posiada niezwykłą waleczność i jest pod wieloma względami podobna do Wolverine'a. Ma nawet własne podwójne szpony...

James Mangold nakręcił ten film z przesłaniem, że to ostatni raz, gdy widzimy Hugh Jackmana w roli Wolverine'a. Po sukcesie "Deadpoola" było jednak jasne, że dane słowo może zostać złamane przez Australijczyka...

Gdzie obejrzeć film "Logan"? Wypożycz go w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

„Logan: Wolverine” przedstawia późną przyszłość konkretnej wersji świata mutantów i zamyka historię Wolverine'a oraz Charlesa Xaviera w tej wersji wydarzeń.

"Deadpool 2" (2018): kontynuacja przezabawnej odmiany w świecie superbohaterów

Deadpool jest podwójnie wygadany, a także podwójnie skuteczny w wykonywaniu zadań, jednocześnie wychodząc z kłopotów, w które sam się wpędził.

Więcej szkody niż pożytku, zero nauki na błędach - Wade chce w końcu dojrzeć. Deadpool zbiera grupę mutantów o nazwie "X-Force", by ochronić młodego chłopaka obdarzonego supermocami przed brutalnym pół-cyborgiem podróżującym w czasie. Jest nim Nathan Summers, komiksowy syn Jean Grey i Scotta "Cyklopa" Summersa, znany jako "Cable". W filmie grany jest przez Josha Brolina, który w 2018 roku przeszedł do historii jako jeden z najlepiej poprowadzonych antagonistów w historii popkultury, Thanos z filmu "Avengers: Wojna bez granic".

Dodatkowo, Wade traci ukochaną Vanessę i zmierza się z własnymi demonami. Jest to dla niego punkt zwrotny w drodze ku lepszego "ja"...

Gdzie obejrzeć film "Deadpool 2"? Wypożycz go w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

Adnotacja: Istnieje również inna wersja filmu pt. "Once Upon a Deadpool". Częścią promocyjnej akcji był też krótkometrażowy "No Good Deed" z udziałem samego Stana Lee, legendarnego twórcy z Marvel Comics, którego sznyt koncepcyjny dał początek takim postaciom, jak Spider-Man, Thor, Iron Man, cała Fantastyczna Czwórka, Daredevil, Czarna Pantera, Szkarłatna Wiedźma, Ant-Man, Osa, Doktor Strange oraz właśnie grupa X-Men.

WAŻNE: „Deadpool 2” kontynuuje historię Wade'a Wilsona po wydarzeniach „Days of Future Past”. Podobnie jak pierwszy „Deadpool”, należy do filmowego dziedzictwa Foxa, które później zostanie bezpośrednio wykorzystane przez Marvel Studios.

"X-Men: Mroczna Phoenix" (2019): Sophie Turner i za wielkie buty po Famke Janssen

Film uchodzi za bardzo kontrowersyjny nie tylko pod względem dość dyskusyjnego pod względem jakości scenariusza. Po raz drugi epizod wieńczący daną grupę filmów został poprowadzony narracyjnie w kierunku Mrocznej Feniks, przerażającej odsłony Jean Grey.

Misja powstrzymania kosmicznej katastrofy prawie zabija mutantkę. Uwalnia w niej prawdziwy potencjał jej mocy. Dziewczyna wymyka się spod kontroli i przemienia się w swoje alter ego.

Od tego momentu staje się zagrożeniem dla samej siebie i całego świata. W ten sposób zagrożeni są wszyscy X-Meni...

Gdzie obejrzeć film "X-Men: Mroczna Phoenix"? Wypożycz go w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

Film należy do zmienionej historii X-Men rozwijanej po wydarzeniach z „Przeszłości, która nadejdzie”

"Nowi mutanci" (2020): film z uniwersum mutantów... o który każdy już niemalże zapomniał

Czwórka młodych mutantów: Illyana Rasputin (Anya Taylor-Joy), Rahne Sinclair (Maisie Williams), Roberto da Costa (Henry Zaga) i Sam Guthrie (Charlie Heaton) przetrzymywana jest w szpitalu pod czujnym okiem Dr Cecilii Reyes (Alice Braga).

Są badani pod kątem psychiatrycznym oraz przystosowania do społeczeństwa.

Niebawem do grupy dołącza nowa dziewczyna – Danielle „Dani” Moonstar (Blu Hunt), a w ośrodku zaczynają dziać się niespotykane rzeczy. Wszystkich mieszkańców nawiedzają halucynacje i wspomnienia z dawnych lat.

Zdolności nastoletnich mutantów wzmagają się, a teraz mogą poprowadzić ich ku wydostaniu się z niewoli szpitalnej...

Gdzie obejrzeć film "Nowi mutanci"? Wypożycz w serwisie CANAL+ (kolekcja CANALVOD)

„Nowi mutanci” należą do filmowego dziedzictwa X-Men powstałego poza głównym MCU. Produkcja rozwija historię młodego pokolenia mutantów i została osadzona w późniejszym okresie filmowej historii X-Men. Nie ma potrzeby przypisywać jej osobnego, twardo potwierdzonego numeru Ziemi – ważniejsze jest jej miejsce w historii Foxa i późniejszej konstrukcji Ziemi-10005.

Ziemia-10005 – świat filmowych X-Men Foxa

Przez lata główne pytanie dotyczące filmów X-Men brzmiało:

„Jak wszystkie te wydarzenia zmieścić w jednej osi czasu?”

W erze Marvelowego multiwersum ważniejsze stało się inne pytanie:

„Z jakiej rzeczywistości pochodzą te historie?”

Odpowiedź brzmi: Ziemia-10005.

To oznaczenie filmowego świata X-Men związanego z Foxem, wykorzystane bezpośrednio w „Deadpool i Wolverine”. Dzięki niemu wcześniejsze filmy można traktować jako historię konkretnej rzeczywistości, nawet jeśli jej ciągłość została wielokrotnie zmieniana przez podróże w czasie i kolejne decyzje scenarzystów.

Earth-10005 obejmuje więc filmowe dziedzictwo, w którym funkcjonują między innymi:

• Profesor X,
• Magneto,
• Wolverine,
• Mystique,
• Jean Grey,
• Cyklop,
• Bestia,
• Deadpool
• oraz inni bohaterowie znani z filmów Foxa.

Najważniejsze jest to, że multiwersum nie wymaga od Marvela naprawiania każdej sprzeczności pozostawionej przez wcześniejsze produkcje.

Fox stworzył własną historię.

„Days of Future Past” zmieniło jej bieg.

A Marvel Studios może zachować tę historię jako dzieje konkretnego świata.

Ziemia-10005 nie jest więc kolejną próbą stworzenia idealnej chronologii. Jest sposobem na umieszczenie całego filmowego dziedzictwa X-Men w większej mapie Marvelowego multiwersum.

"Deadpool i Wolverine" (2024): pierwsze faktyczne spoiwo między X-Menami a Marvel Cinematic Universe

Na osobne wspomnienie zasługują też "Deadpool i Wolverine". Również powinni zostać ujęci w tej części Marvelowego multiwersum, gdyż akcja tego filmu toczy się w różnych lokalizacjach: częściowo na Ziemi-616 (MCU), w siedzibie AOC, w tzw. Próżni, ale też właśnie na Ziemi-100005, czyli w obumierającym uniwersum X-Menów.

„Deadpool i Wolverine” jest najważniejszym filmem przejściowym pomiędzy dawnym światem Foxa a Marvel Studios.

Film wykorzystuje bohaterów i elementy znane z wcześniejszych produkcji X-Men, ale jednocześnie wprowadza je w strukturę Marvelowego multiwersum i TVA.

Szczególnie ważne jest oznaczenie świata Wade'a Wilsona jako Ziemia-10005. W filmie dowiadujemy się również, że Wolverine z „Logana” był anchor being (pol. istotą prymarną) swojej rzeczywistości – postacią o szczególnym znaczeniu dla stabilności świata. Jego śmierć sprawia, że Ziemia-10005 zaczyna obumierać.

To bardzo ważne dla interpretacji całej serii. Marvel nie musi już odpowiadać na pytanie, czy wszystkie filmy Foxa tworzą jedną perfekcyjnie spójną linię. Mogą być historią Ziemi-10005.

A bohaterowie tego świata mogą pojawiać się w innych historiach multiwersum jako konkretne wersje znanych postaci.

Marvel nie naprawia Foxa. Zachowuje jego dziedzictwo jako Ziemia-10005

To jedna z najważniejszych zmian w sposobie patrzenia na filmowych X-Men. Fox stworzył własną historię mutantów. Później podróże w czasie zmieniły jej przebieg. Kolejne filmy dopisały następne wydarzenia, a część z nich nie daje się idealnie połączyć ze wszystkimi wcześniejszymi produkcjami.

W klasycznym modelu oznaczałoby to konieczność ciągłego poprawiania chronologii. W modelu multiwersum nie jest to konieczne.

Ziemia-10005 może mieć własną historię, własne warianty bohaterów i własne konsekwencje podróży w czasie.

To pozwala Marvelowi:

• zachować znaczenie wcześniejszych filmów,
• wykorzystywać bohaterów Foxa,
• wprowadzać ich warianty do innych historii,
• łączyć ich z MCU,
• a jednocześnie tworzyć nowe wersje X-Men.

Dlatego dzisiejsza chronologia X-Men powinna być rozumiana na trzech poziomach:

historia Foxa → zmiana osi czasu przez „Days of Future Past” → Earth-10005 jako część multiwersum Marvela.

[SPOILERY!] „Avengers: Koniec gry” (wersja rozszerzona z roku 2026) – Ziemia-10005 trafia w sam środek kryzysu multiwersum

Najnowszy materiał dodany do „Avengers: Endgame Encore” pokazuje, że historia Ziemi-10005 nie kończy się na „Deadpool i Wolverine”.

W wyciekniętej scenie z TVA widzimy monitorowaną przez agencję sytuację, w której Ziemia-10005 zaczyna kolidować z Ziemią-1127. Na ekranach pojawiają się kolejne rzeczywistości, które zaczynają się zderzać, a O.B. grany przez Ke Huy Quana informuje, że multiwersum się rozpada. Materiał pokazuje również oznaczenia światów objętych kryzysem.

Dla X-Men najważniejsza jest pierwsza informacja:

Ziemia-10005 została bezpośrednio włączona w obecny kryzys multiwersum, jedyna istniejąca wciąż na ekranie TVA (pol. AOC) wraz z Ziemią-616 oraz Ziemią-828.

Nie jest już tylko miejscem, w którym rozgrywały się stare filmy Foxa.

Jest jedną z rzeczywistości, których los zostaje pokazany na ekranach TVA.

Ziemia-10005 i Ziemia-1127

Earth-10005 znamy jako świat filmowych X-Men/Fox.

Earth-1127 pojawia się w materiale „Endgame Encore” jako druga rzeczywistość uczestnicząca w zderzeniu. Na obecnym etapie nie ma wystarczających oficjalnych informacji, aby przypisać jej konkretnych bohaterów lub wcześniejszą filmową historię.

Dlatego nie należy przedstawiać Earth-1127 jako świata konkretnej franczyzy.

Istotne jest samo zderzenie: dwie rzeczywistości zaczynają na siebie nachodzić, a AOC obserwuje coraz większą liczbę potencjalnych i rzeczywistych kolizji.

To właśnie ten mechanizm pozwala połączyć różne światy bez konieczności przepisywania ich wcześniejszej historii.

Co oznacza słowo „TERMINATED” przy kolejnych światach?

W materiale TVA pojawiają się również czerwone oznaczenia "TERMINATED/DESTROYED" przy kolejnych rzeczywistościach.

Sam komunikat należy traktować jako informację o statusie świata pokazanym na monitorze. Nie należy natomiast automatycznie dopisywać do niego szczegółowej historii każdej oznaczonej Ziemi, jeżeli Marvel nie wyjaśnił jej oficjalnie.

To ważne, ponieważ w przypadku multiwersum łatwo pomylić:

świat pokazany w filmie,
świat znany z komiksów,
numer używany przez fanowskie bazy danych,
oraz oficjalne oznaczenie wykorzystane przez Marvel Studios.

W przypadku tego artykułu trzymamy się więc przede wszystkim tego, co zostało pokazane:

Earth-10005 jest monitorowana przez TVA i uczestniczy w kryzysie.

Ziemia-616, Ziemia-828 i Ziemia-10005 – trzy ważne rzeczywistości obecnego Marvela

Wraz z rozwojem multiwersum coraz łatwiej pomylić różne światy Marvela.

Ziemia-616

To główna rzeczywistość Marvel Cinematic Universe.

To właśnie tutaj rozgrywa się podstawowa historia Avengersów i większości produkcji Marvel Studios.

Ziemia-828

To świat przedstawiony w „Fantastyczna Czwórka: Pierwsze kroki”.

Film został osadzony w alternatywnej rzeczywistości inspirowanej estetyką lat 60., dlatego nie należy traktować go jako zwykłej przeszłości Earth-616.

Ziemia-10005

To filmowy świat X-Men/Fox.

To właśnie z tej rzeczywistości pochodzą bohaterowie i wydarzenia związane z filmową sagą mutantów, a „Deadpool i Wolverine” bezpośrednio wykorzystuje jej numer.

„Avengers: Endgame Encore” pokazuje następnie Earth-10005 jako jedną z rzeczywistości znajdujących się w centrum kryzysu multiwersum.

To trzy różne światy, a nie trzy kolejne etapy jednej osi czasu.

Co dalej z X-Men?

Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch historii.

Pierwsza to dziedzictwo Foxa, które ma dziś własne miejsce jako Ziemia-10005.

Druga to przyszłość X-Men w Marvel Studios.

Nie należy jeszcze przedstawiać konkretnego rozwiązania jako potwierdzonego faktu, jeżeli Marvel go oficjalnie nie ogłosił. Sam model multiwersum daje jednak studiu kilka możliwości: wykorzystanie bohaterów Ziemi-10005, ich wariantów albo stworzenie nowej wersji mutantów dla głównego MCU.

Dzięki temu wcześniejsze filmy nie muszą zostać wymazane.

Historia Foxa może pozostać historią Ziemi-10005, podczas gdy Marvel buduje kolejną generację X-Men, z Sadie Sink, Christopherem Abbottem i Inde Navarrette na czele.

To właśnie jest największa zmiana względem starszego sposobu patrzenia na tę franczyzę.

Nie musimy już naprawiać całego Foxa.

Musimy wiedzieć, do którego świata należy dana historia.

Uniwersum "X-Men", które znamy z kreskówek - wątek dodatkowy

Marvel Animated Universe to z kolei dość wąskie, ale również uwielbiane przez fanów uniwersum. Można powiedzieć, że zanim nastało MCU, na małym ekranie superbohaterowie łączyli się w kreskówkowym świecie.

Serial "X-Men" (5 sezonów, 1992-1997)

Podobnie jak w filmach, i tutaj profesor Charles Xavier tworzy dla mutantów Szkołę Młodych Talentów, zwaną Instytutem Xaviera. Grupa X-Men, począwszy od Wolverine'a, na Storm kończąc, muszą walczyć o własne prawa.

Xavierowi marzy się świat, gdzie ludzie przestaną się bać mutantów, a harmonia zapanuje na dobre. Grupa zrzeszona wokół Magneto nie ufa jednak ludziom. Stara się wyeliminować ludzką rasę, przede wszystkim z nienawiści do ich nieufności, a także tego, jak traktują "odmienność" mutantów.

Następca i bezpośredni kontynuator historii: "X-Men '97" (2024-obecnie)

Serial "X-Men '97" ukazuje losy grupy mutantów korzystających ze swoich niezwykłych umiejętności, by bronić świata, który ich nienawidzi. U schyłku lat 90. muszą wspólnie zmierzyć się z nowymi zagrożeniami, jakie niesie zaskakująca, niepewna przyszłość.

Powrót "X-Men" w animowanej formie był największym hitem 2024 roku, jeśli chodzi o warsztat, opowiedzianą historię, a także nawiązanie do klasyki komiksowej. Pokolenie wychowane na bajkach lat 90. XX wieku czy też I dekady XXI stulecia ujrzało znów dawnych bohaterów i poczuło się młodo.

A utwór "Happy Nation" zespołu Ace of Base otrzymał drugą młodość, znajdując się w ścieżce dźwiękowej do jednego z odcinków serialu. Biorąc pod uwagę dopasowanie narracyjne do tego, co w fabule działo się w państwie Genosha, Marvel nie mógł rozegrać tego lepiej.

Serial powrócił z drugim sezonem w roku 2026.

X-Men – kolejność chronologiczna i podział na linie czasu

W przypadku X-Men nie warto tworzyć jednej tabeli, która udaje, że wszystkie filmy tworzą perfekcyjnie spójną chronologię.

Lepszy jest podział na historię przed zmianą czasu, historię po zmianie czasu oraz późniejsze wydarzenia multiwersum.

Historia prowadząca do „Days of Future Past”

1962 – „X-Men: Pierwsza klasa”

Historia młodszych Charlesa Xaviera i Erika Lehnsherrra.

1981 – „X-Men. Geneza: Wolverine”

Historia Logana przed wydarzeniami oryginalnej trylogii, z wcześniejszymi retrospekcjami.

2000 – „X-Men”

Początek oryginalnej filmowej trylogii.

2003 – „X2”

Kontynuacja historii X-Men.

2006 – „X-Men: Ostatni bastion”

Zakończenie oryginalnej trylogii.

2013 – „Wolverine”

Historia Logana po wydarzeniach „Ostatniego bastionu”.

„X-Men: Przeszłość, która nadejdzie”

Film łączy przyszłość z 1973 rokiem i zmienia dalszy bieg historii.

Zmieniona historia X-Men

1973 – „X-Men: Przeszłość, która nadejdzie”

Wolverine wpływa na wydarzenia, które zmieniają przyszłość.

1983 – „X-Men: Apocalypse”

Historia młodszej generacji X-Men po zmianie wydarzeń.

1992 – „X-Men: Mroczna Phoenix”

Kolejny etap tej zmienionej historii.

2016 – „Deadpool”

Historia Wade'a Wilsona w świecie filmowych X-Men.

2018 – „Deadpool 2”

Dalsze losy Deadpoola.

„Nowi mutanci”

Historia młodego pokolenia mutantów w świecie filmowego dziedzictwa Foxa.

Późniejsza przyszłość

2029 – „Logan: Wolverine”

Przyszłość przedstawiona w filmie Jamesa Mangolda, będąca zakończeniem konkretnej historii Wolverine'a i Charlesa Xaviera.

Multiwersum

2024 – „Deadpool i Wolverine”

Film łączy świat Foxa z Marvelowym multiwersum i bezpośrednio wykorzystuje oznaczenie Ziemia-10005.

2026 – „Avengers: Endgame Encore”

[SPOILERY!] Materiał z AOC pokazuje Ziemię-10005 jako jedną z rzeczywistości dotkniętych kryzysem.

WAŻNE: nie wszystkie filmy o mutantach X-Men można bezspornie ułożyć w jednej osi czasu.

Powyższy podział pokazuje najważniejsze etapy historii, ale nie usuwa wszystkich sprzeczności pozostawionych przez produkcje Foxa.

I właśnie dlatego Ziemia-10005 jest dziś tak użyteczna – pozwala zachować historię tych filmów bez udawania, że każda data i każde wydarzenie tworzą perfekcyjnie spójną linię. Dlatego nie trzeba się zastanawiać, jakie oznaczenie ma świat, do którego Monica Rambeau trafiła pod koniec filmu "Marvels".

X-Men – co trzeba zapamiętać?

Jeżeli chcesz zapamiętać tylko kilka rzeczy, wystarczy sześć zasad:

1. X-Men nie mają jednej idealnie liniowej chronologii.

Filmy Foxa powstawały przez lata i wielokrotnie zmieniały historię mutantów.

2. „X-Men: Przeszłość, która nadejdzie” jest punktem rozdzielenia historii.

Podróż Wolverine'a do 1973 roku zmienia wydarzenia i prowadzi do innej przyszłości.

3. Wcześniejsze filmy nie muszą być traktowane jako „wymazane”.

Są częścią historii, którą poznaliśmy przed zmianą czasu. Późniejsze produkcje rozwijają już zmienioną wersję wydarzeń.

4. Ziemia-10005 porządkuje filmowe dziedzictwo Foxa na poziomie multiwersum.

„Deadpool i Wolverine” bezpośrednio wykorzystuje to oznaczenie.

5. „Deadpool i Wolverine” jest mostem między Foxem a Marvel Studios.

Dawni bohaterowie X-Men nie muszą być wymazywani, aby Marvel mógł opowiadać nowe historie.

6. „Avengers: Endgame Encore” pokazuje Ziemię-10005 jako część obecnego kryzysu multiwersum.

W scenie dodatkowej widzimy na ekranach AOC, jak Ziemia-10005 zderza się z Ziemią-1127, a kolejne rzeczywistości są na kursach kolizyjnych. O.B. stwierdza, że multiwersum się rozpada.

Dlatego dzisiaj najważniejsze pytanie nie brzmi: „Jak zmieścić wszystkie filmy X-Men w jednej osi czasu?”

Lepsze pytanie brzmi: „Jaką historię ma Earth-10005 i co Marvel zrobi z jej bohaterami w rozpadającym się multiwersum?”

X-Men po Foxie – historia się nie kończy, tylko zmienia poziom

Filmowa historia X-Men przeszła kilka etapów.

Najpierw Fox stworzył własne uniwersum mutantów.

Potem „X-Men: Przeszłość, która nadejdzie” zmieniło bieg tej historii poprzez podróż w czasie.

Następnie „Deadpool i Wolverine” przeniósł dziedzictwo Foxa do Marvelowego multiwersum i przypisał świat Wade'a Wilsona do Ziemi-10005. Ale nie należy wielu rzeczy - szczególnie w dwóch pierwszych filmach - traktować zbyt poważnie, to Deadpool, któremu na drugie "żart".

„Avengers: Endgame Encore” pokazuje, że ten świat nie jest już tylko wspomnieniem dawnej epoki Marvela.

Ziemia-10005 zostaje wciągnięta w obecny kryzys multiwersum.

Dlatego dzisiaj nie trzeba już próbować naprawiać każdej sprzeczności w filmach X-Men.

Możemy przyjąć prostszą zasadę:

Fox opowiedział swoją historię.

„Days of Future Past” zmieniło jej bieg.

Marvel umieścił jej filmowe dziedzictwo w Ziemi-10005.

A teraz kolejne już pytanie brzmi już nie „jak naprawić chronologię X-Men?”, ale: co stanie się z Ziemią-10005, kiedy kolejne rzeczywistości Marvela zaczną się ze sobą zderzać?

FAQ

Czy filmy X-Men mają jedną chronologię?

Nie. Najważniejszym punktem podziału jest „X-Men: Przeszłość, która nadejdzie”, który poprzez podróż w czasie prowadzi do zmienionej wersji historii.

Co zmienił film znany w oryginale jako „Days of Future Past”?

Wolverine zostaje wysłany do 1973 roku i wpływa na wydarzenia, które prowadzą do przyszłości pokazanej wcześniej w filmie. Zmiana przeszłości wpływa na dalszy bieg historii. Twórcy później opisywali tę konstrukcję jako przekierowanie/resetowanie osi czasu.

Czy film „Days of Future Past” wymazał wcześniejsze filmy?

Lepiej nie używać takiego uproszczenia. Wcześniejsze filmy pozostają częścią historii X-Men, którą poznaliśmy przed zmianą czasu. Późniejsze produkcje rozwijają natomiast zmienioną wersję wydarzeń.

Czym jest Ziemia-10005?

To oznaczenie filmowej rzeczywistości związanej z X-Men/Fox, bezpośrednio wykorzystywane w „Deadpool i Wolverine”.

Czy Logan z „Logana” Jamesa Mangolda to ten sam Wolverine, który przywdziewa żółto-czarny strój w „Deadpool i Wolverine”?

„Deadpool i Wolverine” wykorzystuje inną wersję Wolverine'a. Dzięki multiwersum jego pojawienie się nie wymaga cofania wydarzeń z „Logana”.

Czy „Logan” kończy historię X-Men?

Nie. Film kończy konkretną historię Wolverine'a i Charlesa Xaviera w przedstawionej przyszłości. Nie oznacza to końca wszystkich możliwych wersji X-Men.

Czy X-Men przejdą do świata oznaczonego jako Ziemia-616?

Marvel nie potwierdził jeszcze jednego konkretnego rozwiązania dla całej filmowej grupy mutantów. Multiwersum pozwala zarówno wykorzystać istniejących bohaterów i ich warianty, jak i stworzyć nową wersję X-Men dla głównego MCU.

Czy „X-Men '97” dzieje się na Ziemi-10005?

Nie należy łączyć animowanej ciągłości „X-Men '97” z filmowym Ziemią-10005. „X-Men '97” jest kontynuacją animowanego serialu „X-Men” z lat 90. i ma własną ciągłość.

Poznaj wszystkie filmy Marvela na CANAL+ blog: oto pełnia komiksowego multiwersum!

Czytaj także na CANAL+ blog:

Filmy Marvela po kolei: poznaj całe Kinowe Uniwersum Marvela i zobacz, co nas w nim czeka!

Spider-Man: filmy o Człowieku-Pająku. Poznaj kolejność oglądania

Oto filmy o superbohaterach: zachwycą Cię, ale też i wzruszą. Oglądaj topowe produkcje!

Avengers: filmy z udziałem najbardziej znanych superbohaterów w nowoczesnym kinie

Już przeczytane? Daj znać co myślisz o tym artykule!

Komentując akceptujesz regulamin.

username

username

GośćZmień

​

0/500

Przeczytaj także